මේ පෘතුවියේ විද්යාව කියලා කියන්නේ හරිම පුදුම දෙයක්. හැමදාම මොනවා හරි අලුත් දෙයක් හොයාගන්නකොට කලින් හොයාගත්තු දේවල් වෙනස් වෙනවා. එක්කෝ අලුත් වෙනවා. මේ වගේ පුදුමය උපදවන සුළු, නව සොයාගැනීමක් පසුගිය දිනකදී නාසා ආයතනයේ ජේම්ස් වෙබ් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය උපයෝගී කරගෙන සිදු කරලා තිබුණා. අද වීඩියෝ වෙන් වන්නේ ඒ ගැන කතාකරන්න. අපි කතා කරමු මේ තාක් අභිරහසක් වෙලා තියෙන පෘතුවියට ජලය ආවෙ කොහෙන්ද කියල තාරකා විද්යාඥයෝ සොයන අභිරහසේ තවත් එක සොයා ගැනීමකට.
ග්රහක තීරයේ ඇති වල්ගාතරුවක් පිළිබඳ නව විශ්ලේෂණයක් මගින්, පෘථිවියේ ජලයේ මූලාරම්භය ගැන ඉඟි කරමින් මුල් සෞරග්රහ මණ්ඩලයෙන් වල්ගාතරුවකින් ඝණ අයිස් ජලය අනාවරණය වෙලා තියෙනවා.
වල්ගා තරුව 238P/Read පිළිබඳ කලාකරුවෙකුගේ හැඟීම එහි කක්ෂය සූර්යයා වෙත ළඟා වන විට ජල වාෂ්ප මුදා හැරීම (රූප ණය: NASA, ESA)
නාසා හි ජේම්ස් වෙබ් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය (JWST) විශ්වයේ පැරණිතම තාරකා සෙවීම සඳහා විශ්වයේ ගැඹුරට ඡායාරූප ලබාගැනීම සඳහා වඩාත් ප්රසිද්ධ නමුත් එය අපේ සෞරගරහණ්ඩල වපසරියේද විස්මිත සොයාගැනීම් ද සිදු කරනවා.
ප්රථම වතාවට නාසා හි ජේම්ස් වෙබ් දුරේක්ෂය අභ්යන්තර සෞරග්රහ මණ්ඩලයේ, ජලයෙන් පොහොසත් වල්ගා තරුවක් හඳුනාගෙන ඇති බව නාසා ආයතනය පසුගියදා නිවේදනය කළා. පෘථිවියට ජලය ලැබුණේ කොහොමද යන්න පිළිබඳ දිගුකාලීන අභිරහස විසඳීමට මෙම සොයාගැනීම උපකාරී වනු ඇතැයි පර්යේෂණ කණ්ඩායම මැයි 15 වැනි දින Nature සඟරාවේ ප්රකාශයට පත් කරන ලද අධ්යයනයක සඳහන් කළා .
238P/Reader ධූමකේතුව ලෙස නම් කරන ලද, වස්තුව වටා රවුම් ප්රදේශයක වායුවකින් සහ දූවිලි වලින් වැසී තිබුණා. JWST විසින් තාපය හඳුනා ගන්නා විශේෂිත ආසන්න අධෝරක්ත උපකරණයක් භාවිතයෙන් මෙම ප්රවාහය විශ්ලේෂණය කළ විට, එය වායුව බොහෝ දුරට ජල වාෂ්ප වලින් සමන්විත බව සොයා ගත් අතර, එයින් ඇඟවෙන්නේ වල්ගා තරුවේ මුල් සෞරග්රහ මණ්ඩලයෙන් මිදුණු ජලය අඩංගු විය හැකි බවත්, එය වසර බිලියන 4.5 කට පෙර ආරම්භ වෙන්නත් පුළුවන් කියලා නමුත් පුදුමයට කරුණක් නම්, බොහෝ දන්නා වල්ගා තරු වල ප්රධාන අමුද්රව්යයක් වන කාබන් ඩයොක්සයිඩ්, වල්ගාතරුවේ මෙම ප්රවාහයේ අඩංගු උනේ නැහැ .
Credits: NASA, ESA, CSA, and J. Olmsted (STScI)
Comet Read කියන්නේ ප්රධාන ග්රහක තීරයේ පවතින, නමුත් වල්ගා තරුවක් මෙන් වරින් වර හලෝ හෝ කෝමා සහ වලිගය පෙන්වන, ප්රධාන ග්රහාක තීරයේ වල්ගාතරුවක්. ප්රධාන ග්රහාක තීරයේ වල්ගාතරු, තරමක් නව වර්ගීකරණයක් වන අතර Comet Read කියන්නේ ප්රධාන වර්ගීකරනයට භාවිතා කරන ලද මුල් වල්ගා තරු තුනෙන් එකක්.
පෘථිවියේ සිට සැතපුම් බිලියන කිහිපයක් ඔබ්බෙන් පිහිටි නෙප්චූන්ගේ කක්ෂයට ඔබ්බෙන් පිහිටි කයිපර් බෙල්ට් සහ ඕර්ට් වලාකුළු ඇතුළු සෞරග්රහ මණ්ඩලයේ දුර ප්රදේශවල වල්ගාතරු තුළ ශීත කළ ජලය විද්යාඥයින් විසින් සොයාගෙන තිබුණා. මෙම ප්රදේශ වල, වල්ගාතරු වලට වලිග ලබා දෙන වාෂ්පශීලී මූලද්රව්ය වාෂ්ප කිරීමට තරම් සූර්ය තාපය ප්රබල වෙන්නෙ නැහැ. නමුත් කොමෙට් රීඩ් සොයාගැනීම තහවුරු කරන්නේ මුල් සෞරග්රහ මණ්ඩලයේ ඇති ජල අයිස් සූර්යයාට, වඩා බොහෝ සමීපව සංරක්ෂණය වෙලා තියෙන්න පුළුවන් කියලා. එය තාරකා විද්යාඥයින් දිගු කලක් පුරෝකථනය කර ඇති නමුත් නාසා හි ජේම්ස් වෙබ් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය මේ විස්තර සොයාගන්න තෙක් කිසි විටෙකත් ඔප්පු නොකළ කරුණක්.
Credits: NASA, ESA, CSA, M. Kelley (University of Maryland). Image processing: H. Hsieh (Planetary Science Institute), A. Pagan (STScI)
“අතීතයේදී, අපි වල්ගාතරු වල සියලුම ලක්ෂණ සහිත වස්තූන් ප්රධාන ග්රාහක තීරයේ දැකල තියෙනවා, නමුත් ජේම්ස් වෙබ් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය (JWST) වෙතින් ලැබෙන මෙම නිශ්චිත වර්ණාවලි දත්ත සමඟ පමණක් අපට එක දෙයක් නිශ්චිතවම කියන්න පුලුවන්, නියත වශයෙන්ම එම බලපෑම ඇති කරන්නේ ජල අයිස්” මෙහෙම කියන්නේ මේරිලන්ඩ් විශ්ව විද්යාලයේ, මෙම අධ්යයනයේ ප්රධාන කර්තෘ, තාරකා විද්යාඥ මයිකල් කෙලී.
කෙසේ වෙතත්, Comet Read හි අතුරුදහන් වූ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් විශාල අභිරහසක් ඉදිරිපත් කරනවා. එය කිසියම් හේතුවක් නිසා CO2 නොමැතිව සරලව සෑදුනු වල්ගාතරුවක් වෙන්න පුළුවන්. එසේත් නැතිනම් එහි ජීවිතයේ මුල් කාලයේදී කාබන් ඩයොක්සයිඩ් තිබිලා, නමුත් කාලයත් සමඟ වාෂ්පශීලී සංයෝගය සූර්ය තාපය නිසා දැවී ගිහිල්ල වෙන්නත් පුළුවන්.
“දිගු කලක් ග්රහක තීරයේ සිටීමෙන් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ජල අයිස් වලට වඩා පහසුවෙන් වාෂ්ප වී වසර බිලියන ගණනක් පුරා විසර්ජනය වෙන්න පුළුවන්” තාරකා විද්යාඥ මයිකල් කෙලී වැඩිදුරටත් පවසනවා. එහෙමත් නැත්නම් විදියට, කාබන් ඩයොක්සයිඩ් නොමැති සෞරග්රහ මණ්ඩලයේ විශේෂයෙන් උණුසුම් පෙදෙසක වල්ගා තරුව හැදිලා තියෙන්නෙත් පුළුවන් බව ඔහු පවසනවා.
මීළඟ පියවර වනුයේ අනෙකුත් ප්රධාන වල්ගාතරු සමග සංසන්දනය කරන ආකාරය බැලීම සඳහා 238P/Red වල්ගා තරුවෙන් ඔබ්බට පර්යේෂණ සිදු කිරීමයි.
“ග්රහක තීරයේ ඇති මෙම වස්තූන් කුඩා සහ දුර්වල වන අතර, ජේම්ස් වෙබ් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය (JWST) සමඟ අපට අවසානයේ සිදුවන්නේ කුමක්ද යන්න දැක බලා නිගමනවලට එළඹෙන්න පුළුවන්. අනෙකුත් ප්රධාන ග්රාහක පටියේ වල්ගා තරු වලටද කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ශේෂ වෙලා නැද්ද ?? කෙසේ හෝ එය සොයා ගැනීම උද්යෝගිමත් වනු ඇඇති,
දැන් Webb විසින් තහවුරු කර ඇති පරිදි, ග්රහක පටිය තරම් සමීපව ජලය සංරක්ෂණය කර ඇති බැවින්, මෙම සොයාගැනීම නියැදි එකතු කිරීමේ මෙහෙයුමක් සමඟින් පසු විපරම් කිරීම සහ ප්රධාන ග්රාහක පටියේ වල්ගාතරු අපට පවසන තවත් දේ ඉගෙන ගැනීම සිත් ඇදගන්නාසුළු වනු ඇත.” එහෙම කියන්නේ තාරකා විද්යාව පිළිබඳ පර්යේෂණ සඳහා විශ්ව විද්යාල සංගමයේ (AURA) තාරකා විද්යාඥ Heidi Hammel.
මෙම සොයාගැනීම පෘථිවියේ බහුල ජලය පැමිණියේ කොහෙන්ද යන්න විසඳීමේ ගවේෂණයේ තවත් ඉඟියක් සපයනවා. තාරකා විද්යාඥයන් දිගු කලක් තිස්සේ න්යායන් මගින් ඉදිරිපත් කරල තිබ්බේ අයිස් සහිත වල්ගාතරු වලින් වසර බිලියන ගණනකට පෙර පෘථිවියට ප්රථම ද්රව ජලය ලබා දෙන්න ඇති කියලා.
පර්යේෂකයන්ට අනුව, මීළඟ පියවර වන්නේ 238P/Read වල්ගාතරුව සහ අනෙකුත් ප්රධාන වල්ගා තරු වලින් භෞතික සාම්පල එකතු කිරීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් ග්රහක පටිය වෙත ගවේෂණයක් සිදු කිරීමයි. මෙය විද්යාඥයින්ට තරු පද්ධති පුරා, ජීවයට අඩිතාලම දමන ජලය බෙදා හරින ආකාරය සොයා ගැනීමට උපකාරී වනු ඇති.
අපි හැමදාම කියනවා වගේ ටිකෙන් ටික දැන් තාරකා විද්යාඥයෝ මේ විශ්වයේ රහස් එකින් එක විමර්ශනය කරමින් පිළිතුරු සොයා ගනිමින් සිටිනවා. ඉතා ඉක්මනින් යලිත් හමු වෙමු මේ වගේ විශ්මයජනක සොයා ගැනීමක් සමඟ.
Livescience.com
https://www.nasa.gov/solar-system/nasas-webb-finds-water-and-a-new-mystery-in-rare-main-belt-comet/
