අඟහරුගේ සූර්‍යග්‍රහණය

NASA හි අඟහරු මත ඇති Perseverance රෝවරය සිය Mastcam-Z කැමරා පද්ධතිය භාවිතා කරමින් 2022 අප්‍රේල් 2 වන දින අඟහරුගේ ග්‍රහයාගේ චන්ද්‍රයින් දෙදෙනෙකුගෙන් එකක් වන Phobos, සූර්යයා සහ අඟහරු අතරින් ගමන් කිරීම නිරීක්ෂණය කළා. මෙම ග්‍රහණය තත්පර 40කට මඳක් වැඩි කාලයක් පැවති අතර, එය පෘථිවියේ සාමාන්‍ය සූර්යග්‍රහණයකට වඩා ඉතා කෙටි කාලයකි. ඊට හේතුව වන්නේ, Phobos පෘථිවි චන්ද්‍රයා මෙන් 157 ගුණයකින් කුඩාවීමය. එය අඟහරු මතුපිටින් මෙතෙක් ලබාගත් ෆෝබෝස් සූර්යග්‍රහණයක වඩාත්ම විශාල නිරීක්ෂණයයි.

පසුගිය වසර 18 පුරාවට අඟහරු rover යානයන් කිහිප දෙනෙකු සූර්යයා ඉදිරියෙන් ෆෝබෝස් තරණය කිරීම නිරීක්ෂණය කර තිබුණා. Spirit සහ Opportunity 2004 දී පළමු නිරීක්ෂණයන් සිදු කරන ලදී. 2019 දී Curiosity මේ සිදුවීමේ වීඩියෝව මුලින්ම පටිගත කලා. මෙම සූර්යග්‍රහණ නිරීක්ෂණය කරන සෑම අවස්ථාවකම, කාලයත් සමඟ ෆෝබෝස්ගේ කක්ෂයේ සියුම් මාරුවීම් මැනීමට විද්‍යාඥයින්ට ඉඩ ලැබෙනවා. ෆෝබෝස් කාලයත් සමඟ කොපමණ ප්‍රමාණයක් කක්ශය වෙනස් කරනවාද යන්න අධ්‍යයනය කිරීමෙන් කබොල සහ මැන්ටලය කෙතරම් ප්‍රතිරෝධීද යන්න සහ ඒවා සෑදී ඇත්තේ කුමන ආකාරයේ ද්‍රව්‍යද යන්න පිළිබඳව තාරකා විද්‍යාඥ්ඥයන්ට අධ්‍යයනය කිරීමට පහසු වනු ඇත.

Mars 2020 Perseverance මෙහෙයුම යනු NASA හි සඳ සිට අඟහරු දක්වා ගවේෂණ ප්‍රවේශයේ කොටසකි, එයට රතු ග්‍රහලෝකයේ මානව ගවේෂණය සඳහා සූදානම් වීමට උපකාර වන චන්ද්‍රයා වෙත ආටෙමිස් මෙහෙයුමද ඇතුළත් වේ.

Credit : NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS/SSI

Source : NASA Jet Propulsion Laboratory

spot_imgspot_img

Subscribe

Related articles

නොවැම්බර් තරු අහස: 2025 දී අනිවාර්යයෙන්ම බලන්න ඕන සිදුවීම්!

2025 නොවැම්බර් මාසය අභ්‍යවකාශයට ආදරය කරන ඔබට නම් මඟහරින්න...

අඟහරුට මාස ගණන් නෑ! දවස් 30න් යන්න රුසියාවෙන් ප්ලාස්මා රොකට් එන්ජිමක්

අභ්‍යවකාශ ගමන් ගැන අලුතෙන්ම කතාබහට ලක්වෙලා තියෙන්නේ රුසියාවෙන් එන ආන්දෝලනාත්මක පුවතක්. ඒ තමයි, ඔවුන් විසින් නිපදවූ ප්ලාස්මා රොකට් එන්ජින් (Plasma Rocket Engine) මඟින්, අඟහරු ග්‍රහයා වෙතට යන ගමන මාස 7-9ක කාලයකින් දවස් 30ක් වැනි කෙටි කාලයකට අඩු කරන්න පුළුවන් කියන එක.

අභ්‍යවකාශයේ අමුත්තා: C/2025 A6 (Lemmon) ධූමකේතුව

තාරකා විද්‍යා ලෝලීන්ට මේ ඔක්තෝබර් මාසයේ අහස දෙස බලා සිටීමට අපූරු හේතුවක් ලැබී තිබේ. ඒ, දීප්තිමත් ලෙස බැබළෙන C/2025 A6 (Lemmon) ධූමකේතුව යි. මුලින් අපේක්ෂා කළාට වඩා බොහෝ සෙයින් දීප්තිමත් වී ඇති මෙම වල්ගා තරුව, වසර දහසකටත් අධික කාලයකට පසු අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයට පැමිණෙන "එක ජීවිත කාලයකට වරක්" පමණක් දැකිය හැකි අසිරිමත් දසුනක් වනු ඇත.

ග්‍රාහක චන්ද්‍රයන්: අභ්‍යවකාශයේ අත්භූත වස්තූ

විශාල ග්‍රහලෝකවලට චන්ද්‍රයන් සිටිනවා වගේම, සමහර ග්‍රාහකවලටත් ඒවාටම අයිති කුඩා චන්ද්‍රයන් සිටිනවා. මේවා ග්‍රාහක චන්ද්‍රයන් (asteroid moons) ලෙස හැඳින්වෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් ග්‍රාහකයක් තවත් ග්‍රාහකයක් හා ගැටීමෙන් පසුව ඇතිවන සුන්බුන් කොටස්, මව් ග්‍රාහකයේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයට හසුවීම නිසා මේ කුඩා චන්ද්‍රයන් නිර්මාණය වෙනවා. සමහර වෙලාවට එක ග්‍රාහකයකට චන්ද්‍රයන් එකකට වඩා වැඩි ගණනක් පවා තිබෙන්න පුළුවන්. මේ චන්ද්‍රයන්, මව් ග්‍රාහකය වටා ගමන් කරන්නේ පුදුම සහගත ආකාරයටයි. ඒවා නියමිත කක්ෂයකට වඩා, එකට එකතු වී අභ්‍යවකාශය හරහා ගමන් කරන අමුතුම යුගල ලෙස හැසිරෙනවා. මෙයට හොඳම උදාහරණයක් තමයි ඉඩා (Ida) සහ එහි කුඩා චන්ද්‍රයා වන ඩැක්ටිල් (Dactyl). නාසා ආයතනයේ ගැලීලියෝ අභ්‍යවකාශ යානය විසින් සොයාගත් මෙම ග්‍රාහක-චන්ද්‍ර යුගලය, මේ ආකාරයේ පද්ධතියක් ගැන විද්‍යාඥයන්ට මුලින්ම අවබෝධයක් ලබා දුන්නා.

2024 YR4 උල්කාපාතය පෘථිවිය මත බලපෑමෙන් වෙන්න පුළුවන් නරකම දේවල්

2024 YR4 ග්‍රහකය 2032 දෙසැම්බර් 22 වන දින පෘථිවිය හා ගැටෙන්නේ නම්, එහි ප්‍රමාණය, වේගය, ඇතුල් වීමේ කෝණය සහ බලපෑමේ ස්ථානය ඇතුළු සාධක කිහිපයක් මත බලපෑමේ බරපතලකම රඳා පවතිනවා. වත්මන් ඇස්තමේන්තු මත පදනම්ව නරකම අවස්ථාව ගවේෂණය කළොත්...
spot_imgspot_img

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here