Moons

විශාල ග්‍රහලෝකවලට චන්ද්‍රයන් සිටිනවා වගේම, සමහර ග්‍රාහකවලටත් ඒවාටම අයිති කුඩා චන්ද්‍රයන් සිටිනවා. මේවා ග්‍රාහක චන්ද්‍රයන් (asteroid moons) ලෙස හැඳින්වෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් ග්‍රාහකයක් තවත් ග්‍රාහකයක් හා ගැටීමෙන් පසුව ඇතිවන සුන්බුන් කොටස්, මව් ග්‍රාහකයේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයට හසුවීම නිසා මේ කුඩා චන්ද්‍රයන් නිර්මාණය වෙනවා. සමහර වෙලාවට එක ග්‍රාහකයකට චන්ද්‍රයන් එකකට වඩා වැඩි ගණනක් පවා තිබෙන්න පුළුවන්. මේ චන්ද්‍රයන්, මව් ග්‍රාහකය වටා ගමන් කරන්නේ පුදුම සහගත ආකාරයටයි. ඒවා නියමිත කක්ෂයකට වඩා, එකට එකතු වී අභ්‍යවකාශය හරහා ගමන් කරන අමුතුම යුගල ලෙස හැසිරෙනවා. මෙයට හොඳම උදාහරණයක් තමයි ඉඩා (Ida) සහ එහි කුඩා චන්ද්‍රයා වන ඩැක්ටිල් (Dactyl). නාසා ආයතනයේ ගැලීලියෝ අභ්‍යවකාශ යානය විසින් සොයාගත් මෙම ග්‍රාහක-චන්ද්‍ර යුගලය, මේ ආකාරයේ පද්ධතියක් ගැන විද්‍යාඥයන්ට මුලින්ම අවබෝධයක් ලබා දුන්නා.

ඔබට මතක ඇති පසු ගිය දිනෙක අපි ඉදිරිපත් කළා හබල් දුරේක්ශය විසින් ලබාගත් සෞරග්‍රහමණ්ඩලයේ ඡායාරූප අඩංගු වීඩියෝවක්. එහිදී අපි කතා කලා 1995 වර්ශයේදී හබල්...

මේ විශ්වයේ රහස් කොතෙක් නම් ප්‍රමාණයක් සැඟවිලා තියෙනවද ? සෞරග්‍රහමණ්ඩලයේ අපි මෙතෙක් ගවේශනය කරල තියෙන්නෙ කෙතරම් අඩු ප්‍රමාණයක්ද ?? සෙනසුරුගේ ප්‍රධානම චන්ද්‍රයා වන ටයිටන්ගේ...

සාමාන්‍යයෙන් අභ්‍යවකාශ යානයක් යවනව කියන එක ඉතා වෙහෙසකර, ඒ වගේම ඉතා විශාල මුදලක් වෙන් කළ යුතු ව්‍යාපෘතියක්. මෑත ඉතිහාසය වෙනකම්ම ගොඩක් වෙලාවට අභ්‍යවකාශය ජය...

අපි අද අරගෙන ආවේ බොහොම ආකර්ශනීය වීඩියෝවක්. මේ විඩියෝවෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ සෙනසුරුගේ දුහුවිලි වළලු හරහා තමන්ගේ සෙවනැල්ල දර්ශනය කරමින් සෙනසුරු වටා කක්ෂ ගත වෙලා...

හබල් අභ්යාවකාශ දුරේක්ෂය විසින් ග්‍රහණය කරගන්නා ලද සෙනසුරු ග්‍රහයාගේ සමහර චන්ද්‍රයන් pAya කාලයක් 18ක කාලයක් සෙනසුරු වටා ගමන් කරන ආකාරය සහ කක්ෂ ගත වන...

වර්ෂ 1970 දී ඇපලෝ 13 යානයේ ගගනගාමින් චන්ද්‍රයාගේ අදුරු පැත්ත වෙත ගමන් කිරීමේදී තම දුටු චන්ද්‍රයාගේ විශ්මය ජනක දර්ශනයක් ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම සඳහා lunar reconnaissance...

පසුගිය දශක  කිහිපය මුළුල්ලේ හදෙහි වෙනසක් නම් පෙනෙන්නට නැහැ . හදෙහි ආවාට සහ සංයුතියේ සංයුතියේ ද වෙනසක් පෙනෙන්නට නැහැ. ඒවා දැන් ස්ථාවර වෙලා වගේ....