බ්‍රහස්පතිගේ අවුරෝරා Jupiter’s Auroras

රාත්‍රී අහසේ ධ්‍රැව ආසන්න ප්‍රදේශවල දර්ශනය වන ආලෝක තත්වයන් නැත්නම් අව්රෝරා තත්වයන් පිළිබඳව මීට ටික දවසකට කලින් අපි වීඩියෝවක් ඔබ වෙත ගෙන ආවා. අද මේ අද වීඩියෝවෙන් අපි උත්සාහ කරන්නේ බ්‍රහස්පති මත ඇතිවන අවුරෝරා පිළිබඳව ඔබට සරල විස්තරයක් ගෙන එන්න.

බ්‍රහස්පතිගේ අවුරෝරා (NBC News)

පෘථිවියේ ඉතා ඉහළ අක්ෂාංශවල සිටින මිනිසුන් සමහර විට උතුරු හෝ දක්ෂිණ ආලෝකය ලෙස නැත්නම්  අවුරෝරා ලෙස හඳුන්වන දර්ශනීය ආලෝක සංදර්ශනක් රසවිඳින බව අපි කලින් වීඩියෝවෙදි කිව්ව ඔබට මතක ඇති .

කෙසේ වෙතත් අපේ ග්‍රහලෝකය, මෙවන් අවුරෝරා අත්විඳින එකම ලෝකය නොවන බවට, තාරකා විද්‍යාඥයන් පසුගිය දශක කිහිපය තුල සොයා ගත්තා. තාරකා විද්‍යාඥයින්ගේ වැඩිදුර අධ්‍යනයන් වලින් පාරජම්බුල කිරණ සහ එක්ස් කිරණ ස්වරූපයෙන් දර්ශන වන බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා මත අධි ශක්ති අවුරෝරා නිරීක්ෂණය කරන්නට ඔවුන්ට හැකියාව ලැබුණා.

NASA හි චන්ද්‍රා x-කිරණ නිරීක්ෂණාගාරයේ සහ ESA හි xmm-newton හි දත්ත භාවිතා කරන නව අධ්‍යයනයකින් පෙන්නුම් කරන්නේ බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා මත ඇති වන Aurora පෘථිවියේ ඇති ඒවාට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් බවයි.

මෙය අධ්‍යනයන් තුලින් බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ අවුරෝරා උත්තර සහ දක්ෂිණ ධ්‍රැවයෙන් තුළ  එකිනෙකාගෙන් ස්වාධීනව හැසිරෙන බව විද්‍යාඥයන් සොයාගත්තා. 

Aurora පිළිබඳ පර්යේෂකයන් චන්ද්‍රා x-කිරණ නිරීක්ෂණාගාරයේ සහ xmm-newton වෙතින් නවතම සහ ඉදිරියට එන x-කිරණ දත්ත දැනට ග්‍රහලෝකය වටා කක්ෂයේ පවතින NASA හි Juno මෙහෙයුමේ තොරතුරු සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට සැලසුම් කරනව.  මීට හේතුව වෙන්නේ  බ්‍රහස්පති මත  ඇතිවන අවුරෝරා පිළිබඳව තවදුරටත් විස්තර සොයාගැනීම, හරහා විශ්වයේ පවතින wenath වායු ග්‍රහලෝක පිළිබඳව අධ්‍යයනයන් පහසු කරවීමට තාරකා විද්‍යාඥයන්ට ඇති හැකියාව වර්ධනය කර ගැනීම.

බ්‍රහස්පතිගේ අවුරෝරා (European Space Agency)

විද්‍යාඥයින්ට ජූනෝ යානයේ දත්ත සහ එකවර නිරීක්ෂණය කරන ලද භෞතික වෙනස්කම් සමඟ එක්ස් කිරණ ක්‍රියාකාරකම් සම්බන්ධ කළ හැකි නම්, බ්‍රහස්පති අවුරෝරා උත්පාදනය කරන ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව  වැඩිදුර තොරතුරු සොයා ගැනීමට  කිරීමට ඔවුන්ට හැකි වනු ඇත.

බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය අංශුවලට x-කිරණ සෑදීමට අවශ්‍ය දැවැන්ත ශක්තීන් ලබා දෙන්නේ කෙසේද යන්න athulu මෙම නව එක්ස් කිරණ අධ්‍යයනයෙන් පිළිතුරු සෙවිය යුතු ප්‍රශ්න රාශියක් ඇත 

මෙම අධි ශක්ති අංශු, ජෝවියන් කාලගුණයට සහ එහි වායුගෝලයේ රසායනික සංයුතියකට බලපාන්නේද, බ්‍රහස්පතිගේ වායුගෝලයේ ඇතැම් ස්ථානවල දක්නට ලැබෙන අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ giya උෂ්ණත්වයන් පැහැදිලි කළ හැකිද යන ගැටළු වලට චන්ද්‍රා xකිරණ නිරීක්ෂණාගාරය, ESA හි xmm-newton සහ Juno යන අභ්‍යාවකාශ යානා හා, නිරික්ශනාගාර මගින් ලැබෙන තොරතුරු වලින් පිළිතුරු සෙවිය හැකිද…..

Chandra X-ray Observatory

Smooth and Cool – Nico Staf

spot_imgspot_img

Subscribe

Related articles

නොවැම්බර් තරු අහස: 2025 දී අනිවාර්යයෙන්ම බලන්න ඕන සිදුවීම්!

2025 නොවැම්බර් මාසය අභ්‍යවකාශයට ආදරය කරන ඔබට නම් මඟහරින්න...

අඟහරුට මාස ගණන් නෑ! දවස් 30න් යන්න රුසියාවෙන් ප්ලාස්මා රොකට් එන්ජිමක්

අභ්‍යවකාශ ගමන් ගැන අලුතෙන්ම කතාබහට ලක්වෙලා තියෙන්නේ රුසියාවෙන් එන ආන්දෝලනාත්මක පුවතක්. ඒ තමයි, ඔවුන් විසින් නිපදවූ ප්ලාස්මා රොකට් එන්ජින් (Plasma Rocket Engine) මඟින්, අඟහරු ග්‍රහයා වෙතට යන ගමන මාස 7-9ක කාලයකින් දවස් 30ක් වැනි කෙටි කාලයකට අඩු කරන්න පුළුවන් කියන එක.

අභ්‍යවකාශයේ අමුත්තා: C/2025 A6 (Lemmon) ධූමකේතුව

තාරකා විද්‍යා ලෝලීන්ට මේ ඔක්තෝබර් මාසයේ අහස දෙස බලා සිටීමට අපූරු හේතුවක් ලැබී තිබේ. ඒ, දීප්තිමත් ලෙස බැබළෙන C/2025 A6 (Lemmon) ධූමකේතුව යි. මුලින් අපේක්ෂා කළාට වඩා බොහෝ සෙයින් දීප්තිමත් වී ඇති මෙම වල්ගා තරුව, වසර දහසකටත් අධික කාලයකට පසු අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයට පැමිණෙන "එක ජීවිත කාලයකට වරක්" පමණක් දැකිය හැකි අසිරිමත් දසුනක් වනු ඇත.

ග්‍රාහක චන්ද්‍රයන්: අභ්‍යවකාශයේ අත්භූත වස්තූ

විශාල ග්‍රහලෝකවලට චන්ද්‍රයන් සිටිනවා වගේම, සමහර ග්‍රාහකවලටත් ඒවාටම අයිති කුඩා චන්ද්‍රයන් සිටිනවා. මේවා ග්‍රාහක චන්ද්‍රයන් (asteroid moons) ලෙස හැඳින්වෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් ග්‍රාහකයක් තවත් ග්‍රාහකයක් හා ගැටීමෙන් පසුව ඇතිවන සුන්බුන් කොටස්, මව් ග්‍රාහකයේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයට හසුවීම නිසා මේ කුඩා චන්ද්‍රයන් නිර්මාණය වෙනවා. සමහර වෙලාවට එක ග්‍රාහකයකට චන්ද්‍රයන් එකකට වඩා වැඩි ගණනක් පවා තිබෙන්න පුළුවන්. මේ චන්ද්‍රයන්, මව් ග්‍රාහකය වටා ගමන් කරන්නේ පුදුම සහගත ආකාරයටයි. ඒවා නියමිත කක්ෂයකට වඩා, එකට එකතු වී අභ්‍යවකාශය හරහා ගමන් කරන අමුතුම යුගල ලෙස හැසිරෙනවා. මෙයට හොඳම උදාහරණයක් තමයි ඉඩා (Ida) සහ එහි කුඩා චන්ද්‍රයා වන ඩැක්ටිල් (Dactyl). නාසා ආයතනයේ ගැලීලියෝ අභ්‍යවකාශ යානය විසින් සොයාගත් මෙම ග්‍රාහක-චන්ද්‍ර යුගලය, මේ ආකාරයේ පද්ධතියක් ගැන විද්‍යාඥයන්ට මුලින්ම අවබෝධයක් ලබා දුන්නා.

2024 YR4 උල්කාපාතය පෘථිවිය මත බලපෑමෙන් වෙන්න පුළුවන් නරකම දේවල්

2024 YR4 ග්‍රහකය 2032 දෙසැම්බර් 22 වන දින පෘථිවිය හා ගැටෙන්නේ නම්, එහි ප්‍රමාණය, වේගය, ඇතුල් වීමේ කෝණය සහ බලපෑමේ ස්ථානය ඇතුළු සාධක කිහිපයක් මත බලපෑමේ බරපතලකම රඳා පවතිනවා. වත්මන් ඇස්තමේන්තු මත පදනම්ව නරකම අවස්ථාව ගවේෂණය කළොත්...
spot_imgspot_img

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here