භාහිර සෞරග්‍රහමණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක හබල් ඇසින්

පෘථිවි වායු ගෝලයට ඉහළින් හිඳීමෙන් නාසාහි හබල් අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය අන්තර් ග්‍රහලෝක අභ්‍යවකාශ යානා වලින් ලබා ලබාදුන් ඡායාරූප වූ වගේම හොඳ පැහැදිලි ඡායාරූප ලබා ගනිමින් පිටත සෞරග්‍රහ මන්ඩලයේ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක පිළිබඳව සිදුකරනු ලැබූ අධ්යයනයන් වලින් තමයි මේ වීඩියෝව නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේ. 

බාහිර සෞරග්‍රහ මන්ඩලය කියලා කියන්නේ බ්‍රහස්පති සෙනසුරු යුරේනස් සහ නෙප්චුන් වගේ ග්‍රහලෝක පැතිරිලා තියෙන ප්‍රදේශය. මේ ප්‍රදේශය පෘථිවිය සහ සූර්යයා අතර තියෙන දුර වගේ ආසන්න වශයෙන් තිස් ගුණයක් විතර විශාල වෙනවා. 

1977දී වොයෙජර් එක සහ වොයේජර්2 යන අභ්‍යවකාශ අභ්‍යවකාශය ඔවුන්ගේ අනාගත සොයාගැනීම් මෙහෙයුම් සඳහා පෘථිවියෙන් පිටත් වුණා.

හබල් දුරේක්ෂයෙන් මේ වැඩසටහනේදි මුලින්ම ලබා දුන්නේ බ්‍රහස්පතිගේ රතු ලපය එහෙමත් නැත්නම් සියවස් ගණනාවක් පුරා පැවැත්වුණු මහ කුණාටුව පිළිබඳ ඡායාරූප.

සෙනසුරුගේ වළලු සෑදිලා තියෙන්නේ වැලි තරම් කුඩා අංශු සිට සිට නිවසක් තරම් වූ විශාල පාෂාණ වලින්.

 නෙප්චූන්ගේ පෘෂ්ඨය මත හමන සුළං වල වේගය පැයට සැතපුම් 1300ක් පමණ වෙනවා

හබල් අභ්යාවකාශ දුරේක්ෂය මගින් සෑම වසරකම මේ වායු යෝධයන් දෙස සමීපව නිරීක්ෂණය කරනවා.

හබල් අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය නිරීක්ෂණ මගින් නිත්‍ය කාල පරිච්ඡේදයක් තුළ ඒ වායු ග්‍රහලෝකවල නිරීක්ෂණය කරමින් ඒවා පරිණාමනය වන ආකාරය පිළිබඳව අපට වඩා හොඳ අවබෝධයක් ලබා දෙනවා.

පිටත ග්‍රහලෝකවල සිට සැතපුම් බිලියන තුනකට ආසන්න දුරකදී පවා හබල් අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය ඔවුන්ගේ විදිහට ඡායාරූප ග්‍රහණය කර ගන්නවා.

2021 දී බ්‍රහස්පති ගේ බ්‍රහස්පති ගේ ඡායාරූප වල නව කුණාටු කිහිපයක් සොයා ගන්නට සහ කැළඹිලි සහිත වායුගෝලයේ වෙනස්වන නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන ලක්ෂණ හබල් අභ්යාවකාශ දුරේක්ෂය හඳුනා ගන්නවා.

සෙනසුරුගේ අර්ත් උතුරු අර්ධ ගෝලයේ පටිවල වේගවත් හා ආන්තික වර්ණ වෙනස් වීම්ද හබල් අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය සොයාගැනීම් අතර වුණා.

යුරේනස්  සූර්යයාගෙන් අවශෝෂණය කරගන්නා පාරජම්බුල කිරණ වැඩිවීම ද්‍රවිය කළ අපේ දීප්තිමත් දීප්තිමත් වීමට හේතු වන බව පෙනුනා 

වර්ෂ 2018 දී neptune මතනෙප්චූන් මත සොයාගත් කුණාටුවක් දිශාව වෙනස් කරමින් යළි උතුරු ප්‍රදේශයට ගමන් කළා. මෙම නව අඳුර පැල්ලම වීඩියෝව  පෙනෙන්නේ අඳුරු වූ උතුරු අර්ධගෝලය ලෙසින්.

හබල් අභ්යාවකාශ දුරේක්ෂය නිසා මේ ආකාරයෙන් වායු යෝධයන්ගේ වෙනස් වීම පිළිබඳව නිරීක්ෂණයන්  දිගින් දිගට සිදු කරමින් බාහිර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක වල හැසිරීම පිළිබඳව පුරෝකථනයන් සිදු කළ හැකි වනු ඇති.

Source : NASA Goddard

spot_imgspot_img

Subscribe

Related articles

නොවැම්බර් තරු අහස: 2025 දී අනිවාර්යයෙන්ම බලන්න ඕන සිදුවීම්!

2025 නොවැම්බර් මාසය අභ්‍යවකාශයට ආදරය කරන ඔබට නම් මඟහරින්න...

අඟහරුට මාස ගණන් නෑ! දවස් 30න් යන්න රුසියාවෙන් ප්ලාස්මා රොකට් එන්ජිමක්

අභ්‍යවකාශ ගමන් ගැන අලුතෙන්ම කතාබහට ලක්වෙලා තියෙන්නේ රුසියාවෙන් එන ආන්දෝලනාත්මක පුවතක්. ඒ තමයි, ඔවුන් විසින් නිපදවූ ප්ලාස්මා රොකට් එන්ජින් (Plasma Rocket Engine) මඟින්, අඟහරු ග්‍රහයා වෙතට යන ගමන මාස 7-9ක කාලයකින් දවස් 30ක් වැනි කෙටි කාලයකට අඩු කරන්න පුළුවන් කියන එක.

අභ්‍යවකාශයේ අමුත්තා: C/2025 A6 (Lemmon) ධූමකේතුව

තාරකා විද්‍යා ලෝලීන්ට මේ ඔක්තෝබර් මාසයේ අහස දෙස බලා සිටීමට අපූරු හේතුවක් ලැබී තිබේ. ඒ, දීප්තිමත් ලෙස බැබළෙන C/2025 A6 (Lemmon) ධූමකේතුව යි. මුලින් අපේක්ෂා කළාට වඩා බොහෝ සෙයින් දීප්තිමත් වී ඇති මෙම වල්ගා තරුව, වසර දහසකටත් අධික කාලයකට පසු අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයට පැමිණෙන "එක ජීවිත කාලයකට වරක්" පමණක් දැකිය හැකි අසිරිමත් දසුනක් වනු ඇත.

ග්‍රාහක චන්ද්‍රයන්: අභ්‍යවකාශයේ අත්භූත වස්තූ

විශාල ග්‍රහලෝකවලට චන්ද්‍රයන් සිටිනවා වගේම, සමහර ග්‍රාහකවලටත් ඒවාටම අයිති කුඩා චන්ද්‍රයන් සිටිනවා. මේවා ග්‍රාහක චන්ද්‍රයන් (asteroid moons) ලෙස හැඳින්වෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් ග්‍රාහකයක් තවත් ග්‍රාහකයක් හා ගැටීමෙන් පසුව ඇතිවන සුන්බුන් කොටස්, මව් ග්‍රාහකයේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයට හසුවීම නිසා මේ කුඩා චන්ද්‍රයන් නිර්මාණය වෙනවා. සමහර වෙලාවට එක ග්‍රාහකයකට චන්ද්‍රයන් එකකට වඩා වැඩි ගණනක් පවා තිබෙන්න පුළුවන්. මේ චන්ද්‍රයන්, මව් ග්‍රාහකය වටා ගමන් කරන්නේ පුදුම සහගත ආකාරයටයි. ඒවා නියමිත කක්ෂයකට වඩා, එකට එකතු වී අභ්‍යවකාශය හරහා ගමන් කරන අමුතුම යුගල ලෙස හැසිරෙනවා. මෙයට හොඳම උදාහරණයක් තමයි ඉඩා (Ida) සහ එහි කුඩා චන්ද්‍රයා වන ඩැක්ටිල් (Dactyl). නාසා ආයතනයේ ගැලීලියෝ අභ්‍යවකාශ යානය විසින් සොයාගත් මෙම ග්‍රාහක-චන්ද්‍ර යුගලය, මේ ආකාරයේ පද්ධතියක් ගැන විද්‍යාඥයන්ට මුලින්ම අවබෝධයක් ලබා දුන්නා.

2024 YR4 උල්කාපාතය පෘථිවිය මත බලපෑමෙන් වෙන්න පුළුවන් නරකම දේවල්

2024 YR4 ග්‍රහකය 2032 දෙසැම්බර් 22 වන දින පෘථිවිය හා ගැටෙන්නේ නම්, එහි ප්‍රමාණය, වේගය, ඇතුල් වීමේ කෝණය සහ බලපෑමේ ස්ථානය ඇතුළු සාධක කිහිපයක් මත බලපෑමේ බරපතලකම රඳා පවතිනවා. වත්මන් ඇස්තමේන්තු මත පදනම්ව නරකම අවස්ථාව ගවේෂණය කළොත්...
spot_imgspot_img

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here